Yabancılar için Karadağ’da çalışma: 2025 gerçekleri
Karadağ’da istihdamın belirgin özellikleri vardır: yüksek mevsimsellik, yabancılar için sıkı kotalar ve nitelikli personel eksikliği. 2025 yılı sonu itibarıyla ortalama net maaş 1015 euroya ulaşmıştır, ancak sektörler arasındaki fark oldukça büyüktür.
Yasal olarak çalışabilmek için yabancıların çalışma iznine (dozvola za rad) sahip olması gerekir; bu izin genellikle bir yıl için verilir ve uzatma hakkı vardır. 2025 yılında kurallar sıkılaştırılmıştır: işveren, yabancı bir çalışanı işe almadan önce yerel aday bulunmadığını kanıtlamak zorundadır.
İş ilanları nerede aranmalı
İş aramanın en etkili yolu, çevrim içi takip ile yerinde kişisel bağlantıların birlikte kullanılmasıdır.
Çevrim içi kaynaklar
- Zazz.gov.me — İstihdam Kurumu’nun (Zavod za zapošljavanje) resmi web sitesi. Yabancılar için kotalar dahil tüm resmi iş ilanları burada yayınlanır.
- Prekoveze.me / Zaposli.me — popüler yerel iş ilanı platformları. Bölge ve çalışma türüne göre filtreler mevcuttur.
- Sosyal ağlar — Facebook grupları (“Karadağ’da İş”, “Karadağ ilanları”) ve Telegram kanalları. En sık Rusça konuşulan şirketler ve mevsimlik işler için personel aranır.
- LinkedIn — yalnızca BT sektörü, finans ve büyük uluslararası otel zincirleri (One&Only, Regent) için geçerlidir.
Offline ve networking
Karadağ’da kişisel ilişkiler güçlüdür. Eğer ülkedeyseniz:
- Açık pozisyon olmasa bile özgeçmişinizi doğrudan şirketlere gönderin.
- Sezon başlamadan önce (Şubat–Mart) işletmeleri bizzat ziyaret edin (özellikle turizmde).
- Tavsiyeler için göçmen topluluklarını kullanın.
Mesleklere göre maaş seviyesi (Net)
Maaşlar vergiler düşüldükten sonra “elden” belirtilmiştir. Asgari ücret (brüt) 533 eurodur. İki kişilik bir ailenin yaşam maliyeti 700–800 euro olarak tahmin edilmektedir (yoğun sezonda kira hariç).
BT ve ofis pozisyonları
- BT geliştiricileri / Proje Yöneticileri: 1200 – 2500+ euro. Uzaktan çalışma ve “dijital göçebe” oturum izni mümkündür (1350 euro gelir şartıyla).
- Finans ve sigorta: 1600 – 1750 euro.
- Emlak danışmanları: 800 – 1500 euro (çoğu zaman sabit maaş yoktur, gelir komisyonlara bağlıdır).
- Çevirmenler: yaklaşık 800 euro.
Turizm ve hizmet sektörü (Mevsimlik)
Yaz sezonunda (Mayıs–Eylül) bahşişler sayesinde gelirler artar, ancak kışın genellikle durgunluk yaşanır.
- Garsonlar: 450 – 1600 euro (bahşiş dahil).
- Aşçılar / Şefler: 420 – 800 euro. Genellikle yemek ve konaklama sağlanır.
- Kat görevlileri: 450 – 600 euro.
- Yöneticiler / Resepsiyon: 600 – 800 euro (İngilizce ve Karadağca zorunludur).
- Animatörler: 400 – 1800 euro.
- Tur rehberleri: 350 – 1700 euro (turist akışına güçlü bağımlılık).
İşçi meslekleri ve sağlık
- İnşaat işçileri (elektrikçiler, kaynakçılar): 700 – 850 euro. Talep yıl boyunca stabildir, zirve — sonbahar–kış.
- Sürücüler / Taksi: 400 – 430 euro + bonuslar.
- Doktor uzmanlar (özel klinikler): 600 – 700 euro (diş hekimleri, göz doktorları). Diploma denklik ve dil bilgisi gereklidir.
- Bakıcılar / Mürebbiyeler: 400 – 800 euro veya saatlik 3 eurodan başlayan ücret.
Talep gören alanlar ve personel açığı
Yerel genç nüfusun aktif olarak AB ülkelerine göç etmesi, iş gücü piyasasında boşluk yaratmaktadır. Yabancılar en sık şu pozisyonları doldurmaktadır:
- İnşaat: Mühendisler, iç dekorasyon ustaları ve elektrikçilerde ciddi eksiklik.
- Sağlık: Dar uzmanlık alanlarında doktor eksikliği.
- Güzellik hizmetleri: Manikürcüler, kuaförler (özellikle hizmet kalitesinin önemsendiği expat çevrelerinde).
- Eğitim: Yabancı dil öğretmenleri, özel Rusça konuşulan anaokulları ve okullar için eğitmenler.
Riskler ve öneriler
Karadağ’da çalışmanın en büyük riski mevsimselliktir. Kıyı şehirlerinde hayat Kasım’dan Mart’a kadar yavaşlar. Uzaktan çalışmıyorsanız veya inşaat sektöründe değilseniz, kış bütçesini önceden planlamak gerekir.
İstihdama alternatifler:
- Digital Nomad Visa: 2 yıllık oturum izni, Karadağ’da gelir vergisinden muafiyet. Yurt dışından doğrulanmış gelir gerektirir.
- Şahıs şirketi (Preduzetnik) veya DOO açmak: Popüler bir yasal statü yoludur. Sermaye 1 eurodan başlar, ancak muhasebe (aylık 50–100 euro) ve vergi masrafları oluşur.
Başarılı bir istihdam için kritik öneme sahip unsurlar: İngilizce bilgisi (turizm için), Karadağca bilgisi (nitelikli işler ve kamu sektörü için) ve eğitim diplomalarının denkliğidir.