Karadağ’da Evcil Hayvanlarla Taşınma ve Yaşam: Kapsamlı Rehber
Karadağ AB üyesi değildir, ancak mevzuatını Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirmektedir. Bu, özellikle AB üyesi olmayan ülkelerin vatandaşları (Rusya Federasyonu ve Ukrayna dahil) için hayvan ithalatı prosedürünün sıkı bir şekilde bürokratik olduğu anlamına gelir. Aşağıda güncel belge gereklilikleri, veteriner kliniklerine genel bakış ve hayvan bakımı kuralları yer almaktadır.1. Hayvan İthalat Kuralları
Belgelerin hazırlanması en zor aşamadır. Süreç Veterinerlik Yasası tarafından düzenlenmektedir. Temel amaç kuduzun önlenmesidir. Herkes için temel gereklilikler:- Mikroçip: ISO 11784 veya 11785 standardında 15 haneli bir çip zorunludur. Kuduz aşısından önce takılmış olmalıdır. Çip farklı bir standarttaysa, sahibi kendi tarayıcısını sağlamakla yükümlüdür.
- Kuduz aşısı: Hayvan 3 aydan büyük olmalıdır. Aşı, girişten en erken 30 gün ve en geç 12 ay önce yapılmalıdır. Çok yıllık aşılar kabul edilmeyebilir.
- Veteriner sertifikası: Çıkış ülkesinin devlet veterineri tarafından seyahatten 10 gün önce düzenlenir (AB Yönetmeliği 576/2013’e göre).
- Sahip beyanı: İthalatın ticari olmadığını (en fazla 5 hayvan) ve sahibin hayvana eşlik ettiğini teyit eder.
Önemli: Kuduz antikor titre testi.
Kuduz riski yüksek ülkelerden gelen hayvanlar için (Rusya, Ukrayna ve birçok Asya ülkesi dahil), titre testi sonuçlarını içeren bir sertifika zorunludur.
- Kan örneği aşıdan en erken 30 gün sonra alınır.
- İthalata, kan alım tarihinden en erken 3 ay sonra izin verilir.
- Titre en az 0,5 IU/ml olmalıdır.
- Laboratuvar AB tarafından akredite edilmiş olmalıdır.
2. Kombine Aşılar ve Uygulamalar
Kuduz aşısına ek olarak, belgelerin düzenlenmesi için aşağıdaki kombine aşılar gereklidir (veya veterinerler tarafından şiddetle tavsiye edilir):- Köpekler: Gençlik hastalığı, hepatit, parvovirüs, parainfluenza, leptospiroz.
- Kediler: Rinotrakeit, kalisivirüs, panlökopeni, lösemi.
3. Sınırdan Geçiş
Veteriner kontrolü olan resmi giriş noktası Podgorica Havalimanıdır. Hayvanın varışı veteriner hizmetlerine önceden bildirilmelidir. İthalat kurallarının ihlali şunlara yol açabilir:- Karantina;
- Hayvanın çıkış ülkesine geri gönderilmesi;
- Ötanazi (aşırı durumlarda).
4. Karadağ’da Veterinerlik
Büyük şehirlerde veterinerlik hizmetlerinin seviyesi kabul edilebilir düzeydedir, ancak dar uzmanlık alanları sınırlıdır. Kırsal bölgelerde veterinerler ağırlıklı olarak çiftlik hayvanlarına yöneliktir. Önerilen klinikler:- Podgorica: Hasvet PG International (tek 7/24 klinik, MR, BT, cerrahi mevcut), Veterina Popović, Pet Centar Montvet.
- Kotor: Marysol VET (terapi, nefroloji). Kısırlaştırma için göçmenler Kotor Kitties organizasyonunu önermektedir.
- Budva: Pet House (temel hizmetler).
Fiyatlar ve dil: Hizmet fiyatları Avrupa’ya kıyasla daha düşüktür (muayene 20–50 euro, aşı 10–20 euro). Rusça konuşan personel nadirdir; büyük kliniklerde doktorlar İngilizce konuşur.
5. Mama ve Pet Ürünleri
Evcil hayvan mamalarında bir eksiklik yoktur. Başlıca satış noktaları:- Pet shoplar: Kips (en büyük zincir, aksesuarlar mevcut) ve Pet House.
- Süpermarketler: Voli, Idea, Datika zincirlerinde orta ve kitle segmenti markalar bulunur.
- Markalar: Royal Canin, Pedigree, Almo Nature yaygın olarak mevcuttur. Kaliteli Türk markası Bonacibo popülerdir.
Tavsiye: Evcil hayvanınızın tıbbi veya nadir hipoalerjenik bir mamaya ihtiyacı varsa, ilk dönem için yanınızda stok getirin. Karadağ’da diyet mama seçenekleri sınırlıdır ve genellikle Avrupa çevrim içi mağazalarından sipariş edilmesi gerekir.
6. Gezdirme Kuralları ve Cezalar
Hayvan Refahı Yasası (2008) ve belediye yönetmelikleri, sahiplerin davranışlarını düzenler. Tasma: Şehir içinde zorunludur (özellikle Podgorica’da ve Kotor Eski Şehir gibi turistik merkezlerde sıkı şekilde uygulanır). Ağızlık: “Tehlikeli ırklar” olarak sınıflandırılan köpekler için zorunludur (ör. pitbull). Bu köpeklerin 16 yaş altı çocuklarla gezdirilmesi de yasaktır. Temizlik: Sahip, hayvanın dışkısını temizlemekle yükümlüdür. Kısıtlamalar: Köpeklerin müzelere, kiliselere, çoğu restorana (kapalı alanlar) ve sezon boyunca düzenlenmiş plajlara girişi yasaktır. Açık kafe teraslarında hayvanlara genellikle hoşgörüyle yaklaşılır.
Cezalar: Dışkının temizlenmemesi durumunda 100 euroya kadar para cezası uygulanır. Yerel halk bu kuralı sık sık ihlal etse de, yabancılara karşı polis denetimi daha sıkı olabilir.